Home

News

برگزاری نشست «مواجههٔ علماء با علوم جدید در دوران قاجاریه» با سخنرانی دکتر گمینی

14 04 2025 14:35

News Code : 73010221

View Count : 1144

 

اولین نشست از گفتگوهای علمی-انتقادی استادان دانشکدهٔ الهیات با سخنرانی دکتر امیرمحمد گمینی، استاد گروه تاریخ علم، دربارهٔ «مواجههٔ علماء با علوم جدید در دورهٔ قاجاریه»، امروز، دوشنبه، ۲۵ فروردین در تالار شهید مطهری دانشکده برگزار شد و مورد استقبال اساتید و دانشجویان علاقمند قرار گرفت.

 
در ابتدا جناب آقای دکتر حضرتی، معاونت محترم پژوهش و فناوری دانشکده، به اختصار جلسه را آغاز کردند. آنگاه دکتر گمینی به شرح پژوهش خود دربارهٔ مواجههٔ علماء شیعه با نجوم جدید پرداختند. ایشان پیشینهٔ پژوهش خود را مقالهٔ the Emergence of Scientific Modernity in Iran، نوشتهٔ آقای دکتر کامران امیرارجمند برشمردند. در واقع پژوهش دکتر گمینی در نقد برخی از دعاوی آقای دکتر امیرارجمند انجام شده است. 
دکتر گمینی دو ادعای مخالفت عمدهٔ علماء با علوم جدید و همچنین اعتقاد ایشان به تنجیم را نادرست دانستند. به این منظور ابتدا شرحی دربارهٔ ورود نجوم جدید به ایران در دوران قاجار و واکنش علماء به آن ارائه دادند. دکتر گمینی معتقدند علماء تا اندکی پس از مشروطه (۱۳۲۴ ق.) عموماً توجهی به کتابت رساله‌ای دربارهٔ نجوم جدید یا رد آن نشان ندادند. البته این حکم استثنائاتی دارد، مثل رساله‌های ملامهدی نراقی و محمدحسین شهرستانی. پس از آن، عمدهٔ مواجهه علماء با نجوم جدید، به‌منظور استفاده از آن در تبلیغ اسلام بود.
دکتر گمینی باور دارند علماء شیعه، به‌طور کلی، مخالفتی با علوم جدید نشان ندادند.
 در واقع، ادعای اعتراض علمای شیعه به علوم جدید، تعمیم مخالفت رهبران فرقهٔ شیخیه با این علوم، به‌ویژه نجوم، به جمیع جماعت شیعیان است. این خطا، به‌علت مخالفت محمدکریم‌خان کرمانی، رهبر فرقهٔ شیخیه در ابتدای دوران ناصری، با نجوم جدید، است. 
از طرفی می‌بایست ادعای باور علماء به تنجیم را نیز باطل پنداشت. علما معمولا تنجیم را حرام می‌دانستند. همچنین توضیحی دربارهٔ انگیزهٔ علامه مجلسی در تحریر رسالهٔ اختیارات الأیام که برخی آن را شاهدی بر اعتقاد علماء بر طالع‌بینی می‌پندارند، ارائه دادند و چنین فرضی را نادرست برشمردند.
پس از پایان سخنرانی دکتر گمینی، اساتید و دانشجویان به گفتگو با ایشان پرداختند و سؤالاتی را دربارهٔ موضوع مطرح کردند.